છેલ્લો ફોટોગ્રાફ: કેમેરા જે ક્યારેય ખોટું નથી બોલતો

ગિરનારની તળેટીમાં આવેલા જૂનાગઢ શહેરના એક ખૂણે 'સ્મૃતિ સ્ટુડિયો' નામની એક નાનકડી દુકાન હતી. આ દુકાનના માલિક, વૃદ્ધ રઘુકાકા, આખા શહેરમાં તેમના બ્લેક-એન્ડ-વ્હાઇટ ફોટોગ્રાફી માટે પ્રખ્યાત હતા. લોકો કહેતા કે રઘુકાકાનો કેમેરો માત્ર ચહેરો નહીં, પણ માણસનો આત્મા પણ કેદ કરી લે છે.

ઈશાન એક આધુનિક ફોટોગ્રાફર હતો જે મુંબઈથી આ જૂની ટેકનિક શીખવા આવ્યો હતો. તેને લાગતું હતું કે આ બધી વાતો માત્ર અફવા છે. પણ એક રાત્રે જ્યારે તે સ્ટુડિયોમાં એકલો હતો, ત્યારે તેને કંઈક એવું મળ્યું જેણે તેની દુનિયા હચમચાવી દીધી.

ભોંયરાનું રહસ્ય

સ્ટુડિયોના ભોંયરામાં જૂની નેગેટિવ્સ સાફ કરતા ઈશાનને એક લાકડાની પેટી મળી. પેટી પર લખ્યું હતું: "અધૂરી મુલાકાતો." અંદર હજારો ફોટા હતા, પણ એક વાત વિચિત્ર હતી—દરેક ફોટામાં વ્યક્તિની પાછળ એક ધૂંધળી આકૃતિ દેખાતી હતી. એ આકૃતિ દરેક ફોટામાં એ વ્યક્તિની નજીક આવતી જતી હતી.

ઈશાનને એક ડાયરી મળી, જેમાં રઘુકાકાએ લખ્યું હતું:

"મારો આ જર્મન કેમેરો ભવિષ્ય જોઈ શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિનો ફોટો પાડવામાં આવે અને તેની પાછળ કાળો પડછાયો દેખાય, તો સમજવું કે તેનો સમય પૂરો થવા આવ્યો છે. મેં આ વાત છુપાવી રાખી છે, કારણ કે સત્ય સહન કરવાની શક્તિ કોઈનામાં નથી."

ભયાનક સંયોગ

ઈશાનને આ વાત પર વિશ્વાસ ન આવ્યો. તેણે મજાકમાં રઘુકાકાના એ જૂના કેમેરાથી પોતાનો એક 'સેલ્ફ-પોર્ટ્રેટ' લીધો. તેણે ફોટો ડેવલપ કરવા માટે ડાર્કરૂમમાં મોકલ્યો.

જેમ જેમ ફોટો સાફ થતો ગયો, ઈશાનના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. ફોટામાં તેની પાછળ એક આકૃતિ હતી. એ આકૃતિ કોઈ અજાણી વ્યક્તિની નહીં, પણ રઘુકાકાની હતી! પણ રઘુકાકા તો અત્યારે હોસ્પિટલમાં હતા, છેલ્લા બે દિવસથી આઈસીયુમાં જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલા ખાઈ રહ્યા હતા.

ફોટામાં રઘુકાકાનો હાથ ઈશાનના ખભા પર હતો અને તેમના બીજા હાથમાં એક ચાવી હતી.

રાત્રિનો સન્નાટો

અચાનક સ્ટુડિયોનો દરવાજો ખુલ્યો. બહાર જોરદાર વરસાદ પડી રહ્યો હતો. ઈશાનને લાગ્યું કે પવન હશે, પણ તેને કોઈના ભીના પગલાંનો અવાજ સંભળાયો. ચપ... ચપ... ચપ...

તેણે ટોર્ચ ચાલુ કરી, પણ સ્ટુડિયોમાં કોઈ નહોતું. તેણે અરીસામાં જોયું—તેને અરીસામાં પોતાની પાછળ રઘુકાકા ઉભેલા દેખાયા, બિલકુલ પેલા ફોટાની જેમ! પણ જેવો તે પાછળ ફર્યો, ત્યાં કોઈ નહોતું.

તે દોડીને ભોંયરાની બહાર નીકળવા ગયો, પણ દરવાજો બહારથી બંધ હતો. ટેબલ પર પડેલી પેલી ડાયરીનું પાનું આપમેળે પલટાયું. ત્યાં નવું લખાણ દેખાયું, જે હજી સુકાયું પણ નહોતું: "ઈશાન, આ કેમેરો હવે તારો છે. પણ તેની કિંમત તારે ચૂકવવી પડશે. આત્માઓને કેદ કરવા માટે એક નવો રખેવાળ જોઈએ છે."

ચોંકાવનારું સત્ય

ઈશાનના ફોનમાં મેસેજ આવ્યો. હોસ્પિટલમાંથી ફોન હતો. ડોક્ટરે કહ્યું, "ઈશાનભાઈ, રઘુકાકાનું દસ મિનિટ પહેલા અવસાન થયું છે. પણ નવાઈની વાત એ છે કે મરતા પહેલા તેઓ સતત તમારું નામ લેતા હતા અને તેમના હાથમાં આ સ્ટુડિયોના ભોંયરાની ચાવી હતી."

ઈશાનને પરસેવો છૂટી ગયો. જો રઘુકાકા દસ મિનિટ પહેલા મરી ગયા હોય, તો પાંચ મિનિટ પહેલા તેણે જે ફોટો ડેવલપ કર્યો તેમાં રઘુકાકા કેવી રીતે આવ્યા?

તેણે ફરીથી એ ફોટો જોયો. હવે ફોટામાં રઘુકાકા હસી રહ્યા હતા અને ઈશાનનો ચહેરો ધીરે ધીરે ધૂંધળો થઈ રહ્યો હતો. ઈશાનને સમજાયું કે તે પોતે હવે એક નેગેટિવ બની રહ્યો છે.

અંતિમ દ્રશ્ય

બીજા દિવસે સવારે જ્યારે લોકોએ સ્ટુડિયો ખોલ્યો, ત્યારે ઈશાન ત્યાં નહોતો. કેમેરો ટેબલ પર વ્યવસ્થિત મુકેલો હતો. દીવાલ પર એક નવો ફોટો લાગેલો હતો—એક યુવાન છોકરો (ઈશાન) કેમેરાની અંદરથી બહાર જોઈ રહ્યો હતો, જાણે તે કાચની પાછળ કેદ હોય.

શહેરમાં નવા ચર્ચાઓ શરૂ થઈ કે રઘુકાકાનો સ્ટુડિયો હવે એક નવો યુવાન સંભાળશે. થોડા દિવસો પછી એક નવો ગ્રાહક ફોટો પડાવવા આવ્યો. નવા ફોટોગ્રાફરે (જેનો અવાજ બિલકુલ ઈશાન જેવો હતો પણ ચહેરો રઘુકાકા જેવો દેખાતો હતો) કેમેરા સામે જોઈને કહ્યું: "સ્થિર રહેજો... તમારી પાછળ કોણ છે એ જોવા દો!"

કેમેરાનું ફ્લેશ થયું, અને વધુ એક આત્મા એ લેન્સના અંધકારમાં કેદ થઈ ગયો.